Kinderen de uitvaartkist laten beschilderen, persoonlijke spulletjes bij de overledene in en bij de kist leggen, samen de kist sluiten, kaarsen aansteken tijdens de uitvaartplechtigheid: de verwerking van verlies begint vaak al bij deze rituelen na het overlijden.

Na het overlijden stel ik de familie altijd voor om het lichaam samen te verzorgen. Niet iedereen wil of kan dat, maar het aanraken en kleden van de overledene geeft gelegenheid het overlijden uiteindelijk te aanvaarden. Ook het moment dat de overledene voor het laatst het huis verlaat, is een belangrijk en emotioneel ritueel in het proces.

Vervolgens speelt de wijze waarop de uitvaart wordt vormgegeven een belangrijke rol in het proces van verwerking van verlies. Hoewel ik graag meedenk, geef ik nabestaanden zoveel mogelijk ruimte om zelf een vorm te geven aan de uitvaart. Zo wordt de dienst een weerspiegeling van het leven dat de overledene geleefd heeft.

Beelden, symbolen en rituelen
Als uitvaartverzorger sta ik naasten bij in de periode na het overlijden van hun dierbare. Samen zoeken we naar mogelijkheden om het leven van de overledene te gedenken met woorden, beelden, symbolen en ook rituelen.

Kinderen hebben hun eigen manier van omgaan met dood en rouw. Ik probeer ze bij het afscheid te betrekken en hen aan te spreken op het niveau dat past bij hun leeftijd. Ik geef ze een speciaal boekje, dat ze in die periode helpt begrijpen wat er gebeurt. Het brengt hen op ideeën hoe zij een rol kunnen spelen in het proces voorafgaand aan- en tijdens de afscheidsbijeenkomst. Kinderen kunnen bijvoorbeeld een tekening maken, of samen de kist beschilderen. Tijdens de dienst kunnen ze kaarsen aansteken, een verhaaltje vertellen of bloemen strooien.

Sluitschroeven
Een ritueel dat ik belangrijk vind, is het samen sluiten van de kist en ik moet daarbij denken aan de uitvaart van Thomas, die ik kort geleden mocht verzorgen. Zijn 9-jarige kleinzoon Mark was met zijn ouders in het uitvaartcentrum, voordat we in een stoet zouden vertrekken naar het crematorium. Samen stonden ze in de rouwkamer rond hun vader en opa. Mark legde nog een tekening bij opa en samen met zijn ouders plaatsten ze de deksel op de kist, die ze daarna met sluitschroeven vastmaakten. Het katoenen zakje waar de sluitschroeven in zaten gaf ik aan Mark, zodat hij er een herinnering aan zijn opa in kan bewaren. Als we een half uur later in de aula hebben plaatsgenomen, zie ik vanaf mijn plekje dat Mark het kleinood stevig in zijn hand houdt. Het steunt hem bij zijn verdriet én het is een symbool van het ritueel bij het afscheid van zijn opa.

Juist de kleine dingen maken een uitvaart betekenisvol en dierbaar.

Koop Geersing, uitvaartverzorger

Foto (CC)